Wie de skyline van Liverpool vanaf het water bekijkt, ziet direct The Three Graces: het Royal Liver Building, het Cunard Building en het Port of Liverpool Building. Maar voor liefhebbers van klassieke Engelse Fords heeft die iconische term nóg een betekenis. EFCN-voorzitter Robert van Vliet duikt in de geschiedenis achter zijn eigen ‘Everton Zephyr’ en ontdekte een fascinerende kruisbestuiving tussen tv-cultuur, de geschiedenis van Ford UK en het Engelse voetbal.
Door Robert van Vliet
Het kan snel gaan met een hobby. In mijn enthousiasme had ik in 2024 een aardige verzameling opgebouwd: maar liefst twee Ford Zephyrs en drie Consuls MK2 stonden er, in verschillende stadia, bij. Van Project tot geslaagde restauratie. Om deze klassiekers uit elkaar te houden, besloot ik mijn twee grote passies te combineren: oldtimers en het Engelse voetbal. De auto’s kregen namen en verfijnde details die perfect pasten bij de clubkleuren van hun tenues, zoals de ‘Tottenham Consul’ en de ‘Everton Zephyr’.
Na verloop van tijd merkte ik dat het beheren van zo’n wagenpark wat te veel van het goede werd. Ik maakte de bewuste keuze om de hobby te beperken tot één oldtimer. De keuze was snel gemaakt: de Everton Zephyr bleef over. Vernoemd naar die prachtige, karakteristieke volksclub uit de gelijknamige wijk in Liverpool.
Het grappige is dat de club Everton en de Ford Zephyr een historische connectie delen die veel dieper gaat dan alleen de blauwe kleuren van mijn auto. Het brengt ons rechtstreeks naar de roemruchte jaren 60, een iconische politieserie en de marketinggeschiedenis van Dagenham.
De autobranche versus de skyline
Binnen de Engelse Fordclub weet iedereen natuurlijk dat Ford UK in de jaren ’50 en ’60 een drietal grote sedans uitbracht: de Ford Consul, Ford Zephyr en Ford Zodiac. Wat niet iedereen weet, is dat Ford destijds in advertenties zelf de gracieuze marketingnaam “The Three Graces” gebruikte voor deze specifieke modelreeks. Een directe, trotse knipoog naar de architectonische parels aan de Engelse westkust.
Wanneer je in Liverpool spreekt over The Three Graces, raak je echter ook direct de voetbalclub Everton. Het hoofdkantoor van de club is gevestigd in het Royal Liver Building (een van de drie gebouwen). Bovendien weerspiegelt de geschiedenis zich in hun toekomst: hun gloednieuwe Hill Dickinson-stadion aan de rivier de Mersey is ontworpen als de modernste architectonische toevoeging aan de waterfront sinds de bouw van de originele Three Graces.
Witte Zephyrs op zwart-wit TV
Waar aartsrivaal Liverpool FC steevast het veld betreedt onder de klanken van ‘You’ll Never Walk Alone’, heeft Everton al sinds de vroege jaren 60 haar eigen legendarische anthem: de Z-Cars tune. Dit opkomstnummer is gebaseerd op het traditionele Liverpoolse volksliedje Johnny Todd. In 1962 bewerkte Fritz Spiegl dit nummer tot de introductietune voor de immens populaire BBC-politieserie Z-Cars, een rauw arbeidersdrama dat zich afspeelde in de regio Liverpool.
En hier komt onze geliefde MK2 in beeld: de vaste, iconische surveillancewagens waarin de tv-agenten destijds patrouilleerden, waren namelijk Ford Zephyrs! In de eerste seizoenen waren deze politiewagens in werkelijkheid geel met wit van kleur. Omdat destijds vrijwel iedereen nog achter een zwart-wit televisie zat, vielen de gele elementen weg en leken de auto’s op het scherm destijds helderwit.
Het nummer paste thematisch perfect bij de club. De serie draaide om agenten in blauwe uniformen, en Everton deelt als club in het koningsblauw exact dezelfde bijnaam: The Boys in Blue. De rauwe serie zette de regio wekelijks op de kaart en voelde voor de supporters op de tribunes direct als een stuk lokale trots.
Een tragisch eerbetoon en voetbalbijgeloof
De exacte reden waarom de club de tune in 1962 permanent adopteerde, is een prachtig verhaal vol sentiment en voetbalbijgeloof. Op 10 november 1962 speelde Everton op Goodison Park tegen Blackpool. De Britse acteur Leonard Williams was die dag uitgenodigd als speciale VIP-gast. Hij speelde Sergeant Percy Twentyman in Z-Cars, was de enige echte Scouser in de cast én een hartstochtelijk supporter van Everton.
Slechts een paar dagen later overleed Williams plotseling op 48-jarige leeftijd aan een hartaanval. Als eerbetoon besloot de club de herkenbare tune bij de eerstvolgende wedstrijden over de stadionspeakers te draaien. Wat begon als een tijdelijk monument, veranderde al snel door puur bijgeloof. Onder leiding van trainer Harry Catterick bleef Everton dat seizoen thuis onverslaanbaar en ze werden in 1963 prompt landskampioen.
De supporters waren ervan overtuigd dat het nummer geluk bracht en weigerden er nog langer afstand van te nemen. Hoewel latere voorzitters in de jaren 90 nog probeerden te vernieuwen, zorgden felle protesten van de fans ervoor dat Z-Cars altijd direct in ere werd hersteld.
Levend erfgoed
Of het nu gaat om de klanken die destijds door Goodison Park galmden en inmiddels in het hypermoderne nieuwe stadion te horen zijn, of om het gracieuze plaatwerk van mijn eigen MK2: deze verhalen bewijzen maar weer hoe mobiel erfgoed, media en sportcultuur onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. Mijn Everton Zephyr draagt dat stukje Britse historie en Liverpoolse ziel in elk geval bij elke kilometer met zich mee. En mocht je binnenkort op een clubmeeting een blauwe Zephyr MK2 zien glimmen, dan weet je nu precies welke soundtrack er in mijn hoofd afspeelt als ik de sleutel omdraai!
Jubileum
Recent heb ik het idee gelanceerd om in november 2027 met 65 Consul / Zephyr / Zodiacs te verzamelen op het voorterrein van het Hill Dickinson Stadium in Liverpool. Dit ter ere van het 65-jarige jubileum dat de Z-cars tune wordt gespeeld bij de wedstrijden van Everton. Het idee ligt in de week bij de Engelse MK ownersclub en de voetbalclub Everton. Wordt vervolgd!
Bronnen:
https://theguideliverpool.com/the-story-behind-everton-football-club-and-the-z-cars-anthem/
https://www.footballandmusic.co.uk/theme-from-z-cars/
https://www.liverpoolecho.co.uk/sport/football/football-news/everton-z-cars-music-goodison-7795561
